זיגמונד פֿרויד און אוקראַיִנע: ווער איז געווען דער גרינדער פֿונעם פּסיכאָאַנאַליז און ווי אַזוי איז זײַן געשיכטע פֿאַרבונדן מיט אונדזערע ערדן

זיגמונד פֿרויד: געשטאַלט, באַטײַט און פֿאַרבינדונגען מיט אוקראַיִנע

יעליזאַוועטאַ צאַרעהראַדסקאַ: פֿאַר אײַך, זיגמונד פֿרויד — זײַן פּערזענלעכקייט, זײַן געשטאַלט, זײַן פֿאַרנעם און באַטײַט — מיט וואָס און מיט וועמען פֿאַרבינדט ער זיך פֿאַר אַלץ?

וואַדים מענזשולין: דאָ זײַנען פֿאַראַן עטלעכע שיכטן, און איך וועל אָנהייבן, מסתּמא, פֿונעם סאַמע אומגעריכטסטן. פֿאַר מיר איז זיגמונד פֿרויד אין אַ געוויסער מאָס אַפֿילו אַ נאָענטער קרובֿ.

ער איז אַ זון פֿון דער ייִדישער קהילה, וועמענס אָבֿות האָבן לאַנגע צײַט געלעבט אויף אוקראַיִנישער ערד. און צווישן מײַנע קרובֿים זײַנען פֿאַראַן מענטשן מיט אַן ענלעכער פֿאַמיליע — די פֿריידלינס. איז ווען איך האָב נאָך ווי אַ קינד צום ערשטן מאָל דערהערט די פֿאַמיליע פֿרויד און זיך דערוווּסט, אַז דאָס איז אַ באַרימטער פּסיכאָלאָג, פּסיכאָאַנאַליטיקער און דער באַשאַפֿער פֿונעם פּסיכאָאַנאַליז, איז בײַ מיר גלײַך אויפֿגעקומען אַן אַסאָציאַציע מיט אונדזער משפּחה־נאָמען. אַגבֿ, מײַן באָבעס שוועסטער האָט נאָך דער חתונה געטראָגן פּונקט אַזאַ פֿאַמיליע. דאָס איז געווען מײַן ערשטער אײַנדרוק. שפּעטער, ווען איך האָב זיך מער דערוווּסט וועגן פֿרוידס ביאָגראַפֿיע, האָט זיך אַרויסגעוויזן, אַז זײַן משפּחה האָט טאַקע טיפֿע פֿאַרבינדונגען מיט אוקראַיִנע.

ווען איך האָב צום ערשטן מאָל געהערט וועגן אים, זײַנען נאָך געווען די סאָוועטישע צײַטן. דעמאָלט איז די אינפֿאָרמאַציע וועגן פֿרויד געווען זייער באַגרענעצט: מע האָט אים דערמאָנט נאָר אין אַלגעמיינע ווערטער, ווי אַן עסטרײַכישן דענקער און באַשאַפֿער פֿונעם פּסיכאָאַנאַליז. זײַנע ווערק זײַנען לאַנגע צײַט פֿאַקטיש געווען פֿאַרבאָטן, און ערשט אין סוף פֿון די 1980ער יאָרן, ווען די סאָוועטישע צענזור האָט זיך אָפּגעשוואַכט, האָבן זיך אָנגעהויבן באַווײַזן די ערשטע פּובליקאַציעס.

אין דער אמתן אָבער זײַנען פֿרוידס עלטערן געבוירן געוואָרן אויפֿן שטח פֿון דער הײַנטיקער אוקראַיִנע. און לכל־הפּחות עטלעכע שטעט דאָ זײַנען ענג פֿאַרבונדן מיט דער געשיכטע פֿון זײַן משפּחה. דער פֿאָטער — טיסמעניץ און בעטשאַטש, די מוטער — בראָד. די ברידער פֿון זײַן מוטער — אָדעס. אַחוץ דעם האָט פֿרויד געהאַט קרובֿים אויפֿן שטח פֿון דער הײַנטיקער זשיטאָמירער געגנט, מיט וועלכע ער האָט אָנגעהאַלטן קאָנטאַקט שוין ווי אַ דערוואַקסענער. אויב איך געדענק ריכטיק, האָט ער נאָך ווי אַ סטודענט געוווּסט וועגן זײַנע פֿעטערס אין אָדעס און וועגן אַנדערע קרובֿים אויף די אוקראַיִנישע ערדן, און האָט זיי באַטראַכט ווי אַ טייל פֿון זײַן משפּחה.

אינטערעסאַנט איז אויך, וואָס די ערשטע איניציאַטיוון צו פֿאַרשפּרייטן זײַן לערע און זיך אין איר צו פֿאַרטיפֿן זײַנען אין די גרענעצן פֿון דער רוסישער אימפּעריע אויפֿגעקומען דווקא אויף אוקראַיִנישע שטחים — בפֿרט אין אָדעס און אין כאַרקאָוו. דאָס איז געווען דער אָנהייב פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט, ווען דער פּסיכאָאַנאַליז האָט זיך ערשט געפֿורעמט.

אין 1900 איז אַרויס זײַן ווערק — „די טײַטשונג פֿון חלומות“. און שוין אַרום 1906–1907 האָבן אָדעסער און כאַרקאָווער פּסיכיאַטערס און נעווראָלאָגן אָנגעהויבן אַקטיוו דיסקוטירן פֿרוידס אידעען. דאָס זײַנען נאָך ניט געווען קיין פֿולווערטיקע אָנהענגער פֿונעם פּסיכאָאַנאַליז, נאָר מענטשן, וואָס האָבן זיך פֿאַראינטערעסירט מיט זײַן צוגאַנג און אים פּאָפּולאַריזירט. פֿרויד האָט געוווּסט פֿון די דאָזיקע דיסקוסיעס און אויף זיי רעאַגירט. ער האָט דאָס באַטראַכט ווי אַ וויכטיקן טייל פֿון דער אַנטוויקלונג פֿון זײַן אייגענער לערע, און האָט אַפֿילו פֿאַרבונדן געוויסע פּערספּעקטיוון פֿון איר פֿאַרשפּרייטונג דווקא מיט די דאָזיקע געגנטן.

דעריבער איז פֿרוידס פֿאַרבינדונג מיט אוקראַיִנע און מיטן אוקראַיִנישן ייִדנטום באמת זייער שטאַרק. מע קען זאָגן, אַז צוערשט האָב איך אים „פּריוואַטיזירט“ צוליב אַ פּשוטער אַסאָציאַציע מיטן משפּחה־נאָמען, און שפּעטער, ווען איך האָב זיך דערוווּסט וועגן די דאָזיקע טיפֿערע פֿאַרבינדונגען, איז געקומען דאָס געפֿיל, אַז ער איז אין אַ געוויסער מאָס „אַן אונדזעריקער“ — אַ געניאַלער און אַ באַרימטער מענטש.

פֿאַרשטייט זיך, אַז זיגמונד פֿרויד אַליין איז שוין געבוירן געוואָרן ניט דאָ — נאָר אין דער שטאָט פּרשיבאָר, אויפֿן שטח פֿון דער הײַנטיקער טשעכיע. אָבער זייער פֿרי איז זײַן משפּחה אַריבער קיין ווין, וווּ ער איז אויפֿגעוואַקסן און האָט זיך אויסגעפֿורעמט ווי אַ וויסנשאַפֿטלער. ווין איז דעמאָלט געווען די הויפּטשטאָט פֿון דער עסטרײַך־אונגערישער אימפּעריע, און די דאָמינירנדיקע שפּראַך דאָרט איז געווען דײַטש, כאָטש מיט געוויסע עסטרײַכישע אייגנקייטן אין דער אַרויסרייד. און דאָ קומט אויף נאָך אַ וויכטיקע פּראָבלעם, וואָס איז פֿאַרבונדן מיט דער רעצעפּציע פֿון פֿרויד בײַ אונדז — ניט אַזוי פֿיל מיט זײַן אויפֿנעמונג, ווי מיט דעם, ווי אַזוי פֿאַרשידענע קולטורעלע טראַדיציעס האָבן זיך אים „צוגעאייגנט“. אין דער רוסישער אימפּעריע, און שפּעטער אינעם סאָוועטן־פֿאַרבאַנד, האָט זיך זײַן נאָמען פֿאַרשפּרייט מערסטנס אין דער רוסישער טראַנסליטעראַציע — פֿרייד (Фрейд).

דערקעגן האָבן די אוקראַיִנישע פֿאָרשער, בפֿרט די, וואָס האָבן נאָך אין אָנהייב פֿונעם 20סטן יאָרהונדערט געאַרבעט אַרויס פֿון דער רוסישער קולטור־ספֿערע, געפּרוּווט איבערגעבן זײַן פֿאַמיליע נעענטער צו דער דײַטשישער אַרויסרייד — פֿרויד (Фройд).

און שוין אין די 1990ער יאָרן, ווען ס׳איז אויפֿגעקומען די פֿראַגע וועגן אַ קאָרעקטער אוקראַיִנישער טראַנסליטעראַציע פֿונעם נאָמען פֿון דעם דאָזיקן דענקער, האָט זיך ביסלעכווײַז באַפֿעסטיקט די שטעלונג, אַז ס׳איז ריכטיקער צו ניצן דווקא די פֿאָרעם פֿרויד (Фройд), וואָס שטימט מיט דער דײַטשישער אַרויסרייד פֿון זײַן פֿאַמיליע.

ווער איז זיגמונד פֿרויד: אַ פֿילאָסאָף, אַ דאָקטער צי אַ וויסנשאַפֿטלער?

יעליזאַוועטאַ צאַרעהראַדסקאַ: ווי אַזוי זאָלן מיר בכלל ריכטיק קלאַסיפֿיצירן און אידענטיפֿיצירן זיגמונד פֿרויד? איז דאָס אַ פֿילאָסאָף, אַ דענקער, אַ דאָקטער, אַ וויסנשאַפֿטלער, אַ שרײַבער? ווער איז ער?

וואַדים מענזשולין: דאָס איז אַ פּרינציפּיעלע פֿראַגע, און דווקא וועגן דעם לוינט זיך צו רעדן. מיר האָבן בכלל אַ נטיה צו מאַכן סדר אין דער פֿאַרגאַנגענהייט — צו קלאַסיפֿיצירן די געשטאַלטן, זיי צו צעלייגן אויף פּאָליצעלעך, און אַזוי אַרום כּלומרשט אין גאַנצן „פֿאַרמאַכן“ די פֿראַגע. און וועגן פֿרויד זײַנען געווען זייער אַ סך אַזעלכע פּרוּוון. דערצו האָבן זיי זיך אין אַ געוויסער מאָס אָנגעהויבן נאָך מיט זײַן אייגענער איניציאַטיוו. ווען אַרום אים האָבן זיך געשאַפֿן די ערשטע קרײַזן פֿון גלײַכגעזינטע און אָנהענגער, איז געגרינדעט געוואָרן אַ פֿאַרבאַנד, און שפּעטער האָבן די דאָזיקע סטרוקטורן באַקומען אַ וועלט־פֿאַרנעם. אַזוי איז אויפֿגעקומען דער פֿרוידיזם — אַן אינסטיטוציאָנאַליזירטע לערע.

פֿרויד אַליין האָט געשטרעבט, אַז מע זאָל אויפֿנעמען דעם פּסיכאָאַנאַליז ווי אַ סיסטעמאַטישע לערע — פֿאַר אַלץ ווי אַ יסוד פֿאַר דער פּסיכאָטעראַפּעוטישער פּראַקטיק, און אין אַ ברייטערן זין — ווי אַן אופֿן צו פֿאַרשטיין דעם מענטשן, די קולטור און די געשיכטע. דער ציל איז געווען, אַז אויפֿן סמך פֿון דער דאָזיקער לערע זאָל זיך פֿורעמען אַ געוויסע שול: מיט אויסבילדונג, מיט מעטאָדאָלאָגיע, מיט איבערגעבן פֿון דערפֿאַרונג און מיט אַ פּראָפֿעסיאָנעלער צוגרייטונג פֿון אַנאַליטיקער. הייסט עס, דער פּסיכאָאַנאַליז האָט געדאַרפֿט זײַן ניט סתּם אַן עקספּערימענט פֿון איין דאָקטער מיט איין פּאַציענט, נאָר אַ גאַנצע טראַדיציע — מיט תּלמידים, מיט אַנטוויקלונג און מיט המשך.

צוגלײַך, אין זײַנע שפּעטע יאָרן, האָט פֿרויד אַליין געשטעלט אונטער אַ סימן־שאלה די מעגלעכקייט צו „פֿאַרמאַכן“ די דאָזיקע פּראַקטיק אין גאַנצן אין אַ קלאָרער סיסטעם. אין איינעם פֿון זײַנע ווערק שטעלט ער די פֿראַגע: צי קען דער פּסיכאָאַנאַליז זיך אַ מאָל ענדיקן? צי דאַרף ער האָבן אַ באַשטימטן סוף — דערגרייכן אַ רעזולטאַט, נאָך וועלכן אַלץ ענדיקט זיך?

אויפֿן ערשטן בליק, אויב מיר שאַפֿן אַ מעטאָדיק, וואָס מיר ווילן פֿאַרשפּרייטן, דאַרף זי אויסזען ווי אַ סטאַנדאַרטע פּראָצעדור: אויסבילדונג, סערטיפֿיקאַציע, פּראָפֿעסיאָנעלע כּללים, אַ קלאָרער אַרבעטס־פּראָטאָקאָל. אַזוי אַרבעטן ס׳רובֿ מעדיצינישע פּראַקטיקעס. אָבער פֿרויד האָט למעשה געזאָגט: ניין, דער אַנאַליז האָט ניט קיין לעצטן סוף. ער איז, אין אַ געוויסן זין, אומענדלעך. דאָס מיינט, אַז יעדער פּרוּוו צו פֿאַרוואַנדלען דעם פּסיכאָאַנאַליז אין עפּעס ענלעכס צו אַ קלאָרער מעדיצינישער אינסטרוקציע — אין דעם נוסח פֿון „נעמט די און די טאַבלעטן, וועט איר געזונט ווערן“ — שטימט ניט מיט זײַן נאַטור. אַפֿילו ווען דער אַנאַליז געדויערט לאַנג און גייט זייער טיף, אַפֿילו ווען דער אַנאַליטיקער און דער פּאַציענט קומען צו וויכטיקע אַנטפּלעקונגען, בלײַבט שטענדיק נאָך עפּעס איבער.

דאָס האָט שוין באַוויזן די דערפֿאַרונג פֿון פֿרוידס ערשטע באַוווּסטע פּאַציענטן. למשל, פֿונעם אַזוי גערופֿענעם „וואָלף־מענטש“ — סערגיי פּאַנקעיעוו. און זײַן געשיכטע האָט געוויזן, אַז אַפֿילו נאָך אַ לאַנגן אַנאַליז פֿאַרשווינדן די פּראָבלעמען ניט אין גאַנצן. מע מוז דעם אַנאַליז ווײַטער פֿירן, זיך אומקערן צו אים ווידער און ווידער.

פֿונעם שטאַנדפּונקט פֿון דער קלאַסישער מעדיצינישער לאָגיק זעט דאָס אויס ווי אַ מפּלה: וואָס פֿאַר אַ היילונג איז דאָס, אויב דער מענטש ווערט ניט געזונט איין מאָל פֿאַר אַלע מאָל? מע קען אַפֿילו מיט איראָניע זאָגן, אַז דאָס זעט אויס ווי אַ שלעכטער פּראָדוקט — ווי איר וואָלט געקויפֿט אַ טאַבלעט, און זי וואָלט ניט געווירקט. אָבער דער עיקר ליגט ניט אין קיין מאַרקעטינג־סטראַטעגיע, און ניט אין דעם, אַז דער פּאַציענט זאָל „קומען נאָך אַ מאָל“. דער ענין איז, אַז פֿרויד האָט אין דעם דערזען אַ פֿונדאַמענטאַלע אייגנשאַפֿט פֿון דער מענטשלעכער פּסיכיק.

דווקא דאָ הערט דער פּסיכאָאַנאַליז אויף צו זײַן בלויז אַ טעראַפּעוטישע מעטאָדיק אָדער אַ באַדינונג. ער פֿאַרוואַנדלט זיך אין אַן אָפֿענער סיסטעם — און ווערט למעשה אַ פֿילאָסאָפֿיע. לויט מײַן מיינונג איז דאָס איינער פֿון פֿרוידס וויכטיקסטע אויפֿטוען. ער האָט באַוויזן, אַז די מענטשלעכע זעלבסט־דערקענונג האָט ניט קיין לעצטגילטיקע פֿאָרמל.

מענטשן ווילן אָפֿט באַקומען אַ פֿאַרטיקן ענטפֿער: די ריכטיקע פֿילאָסאָפֿיע, וואָס מע קען זי אויסלערנען און ווײַטער לעבן רויִק, מיט ענטפֿערס אויף אַלע פֿראַגעס — וועגן גליק, ליבע, טויט, געשיכטע, דעם זין פֿון לעבן.

אָבער נאָך לאַנג פֿאַר אַלע גרויסע פֿילאָסאָפֿישע סיסטעמען איז געווען סאָקראַטעס, וואָס האָט אַנטדעקט אַ גאָר פּשוטע זאַך: מע טאָר זיך ניט אָפּשטעלן. מע דאַרף כּסדר שטעלן פֿראַגעס. אין דעם זין פֿירט דער פּסיכאָאַנאַליז ווײַטער דווקא די דאָזיקע טראַדיציע.

ווי אַזוי פֿרויד האָט איבערגעטראַכט דעם באַגריף סעקסואַליטעט

יעליזאַוועטאַ צאַרעהראַדסקאַ: איך וויל זיך אָנכאַפּן אין איין פּראָוואָקאַטיווער טעמע. איך מיין דעם באַגריף סעקסואַליטעט, וואָס פֿרויד האָט אויסגעפֿאָרשט. דווקא דערפֿאַר קריטיקירט מען אים אַמאָפֿטסטן, אָדער, פֿאַרקערט, דערמאָנט מען אים אַמאָפֿטסטן. ס׳רובֿ מענטשן האָבן אויך געהערט וועגן דעם עדיפּוס־קאָמפּלעקס און וועגן דעם, ווי אַזוי פֿרויד האָט אים באַשריבן. אָבער אויב מע זאָל דאָס קורץ דערקלערן: וואָס פּונקט האָט ער געמיינט, ווען ער האָט גערעדט וועגן סעקסואַליטעט? דער באַגריף איז דאָך אַ סך ברייטער, ווי בלויז דער געשלעכט־אַקט. ס׳גייט דאָ גיכער וועגן דער דערשײַנונג פֿון הנאה גופֿא.

וואַדים מענזשולין: יאָ, און דאָ באַווײַזט פֿרוידס צוגאַנג ווידער זײַן באַזונדערן כאַראַקטער. ער האָט געהאַלטן, אַז ניט די סעקסואַליטעט און אַפֿילו ניט די ליבע קען מען אין גאַנצן אַנאַליזירן און דורכויס דערקלערן. מע קען ניט מאַכן קיין לעצטן, פֿאַרענדיקטן אַנאַליז — צעלייגן אַלץ אויף פּאָליצעלעך און אויפֿבויען אַ קלאָרע לאָגישע סיסטעם, וואָס זאָל דערקלערן, ווי אַזוי פּונקט די מענטשלעכע סעקסואַליטעט איז „ריכטיק“ אָרגאַניזירט.

פֿרויד האָט למעשה אונטערגעגראָבן די טראַדיציאָנעלע פֿאָרשטעלונג וועגן איר. לאַנגע צײַט האָט געהערשט די מיינונג, אַז ס׳איז פֿאַראַן איין נאָרמאַלע און נאַטירלעכע פֿאָרעם פֿון סעקסואַליטעט — דער געשלעכט־אַקט צווישן אַ מאַן און אַ פֿרוי, געצילט אויף פּרו־ורבֿו. פֿרויד האָט געוויזן, אַז הינטער דעם שטייט אַ סך אַ קאָמפּליצירטער בילד. דער מענטשלעכער סעקסואַליטעט ליגן צוגרונט אַ סך פֿאַרשידענע מאָטיוון, גלוסטן און אופֿנים פֿון דערלעבן הנאה.

דווקא דערפֿאַר האָט ער באַשריבן פֿאַרשידענע סטאַדיעס אין דער אַנטוויקלונג פֿון סעקסואַליטעט — למשל, די אָראַלע, די אַנאַלע, די עדיפּאַלע. לויט פֿרויד זײַנען זיי אַלע אַ טייל פֿון דער מענטשלעכער דערפֿאַרונג. אַ מאָל קענען זיי זיך באַווײַזן ווי רעגרעסיעס, אָדער ווי באַהאַלטענע גלוסטן, וואָס די קולטור פּרוּווט אײַנהאַלטן אָדער פֿאַרדרענגען.

אָבער לויט מײַן מיינונג איז דאָס וויכטיקסטע אַפֿילו ניט דאָס, וואָס פֿרויד האָט פּונקט אַנטדעקט אין דער סעקסואַליטעט, אָדער ווי אַזוי ער האָט דאָס קלאַסיפֿיצירט. איינצלנע באַמערקונגען זײַנען דאָך געווען נאָך פֿאַר אים.

זײַן הויפּט־בײַטראָג ליגט אין עפּעס אַנדערש: ער האָט די מענטשהייט אויפֿמערקזאַם געמאַכט אויף דעם, אַז די ווירקלעכקייט פֿון די מענטשלעכע גלוסטן איז אַ סך קאָמפּליצירטער און פֿאַרפּלאָנטערטער, ווי זי זעט אויס אין די נאָרמעס פֿון דער קולטור, אין וועלכער מיר וואַקסן אויף. און דווקא דער דאָזיקער פֿאַרברייטערטער פֿאַרשטאַנד פֿון דער מענטשלעכער נאַטור איז געוואָרן איינע פֿון די שליסל־אַנטדעקונגען פֿונעם פּסיכאָאַנאַליז.

פֿרויד: אַ דענקער, וואָס האָט זיך אָפּגעזאָגט פֿון פּשוטע דערקלערונגען

יעליזאַוועטאַ צאַרעהראַדסקאַ: הייסט עס, אין זײַן געביט איז ער למעשה געווען דער ערשטער, וואָס האָט פֿאָרגעלייגט ניט בלויז אַ קלאַסיפֿיקאַציע אָדער אַ באַצייכענונג פֿון דערשײַנונגען — אַזוי צו זאָגן, ניט סתּם „אָנקלעפּן סטיקערס“ און צעטיילן אַלץ לויט קאַטעגאָריעס, — נאָר אַ באמת טיפֿן אַנאַליז. און דווקא דערין באַשטייט זײַן אייגנאַרטיקייט.

וואַדים מענזשולין: איך מיין, אַז דאָס איז טאַקע דער עיקר. ווײַל אַ מאָל קען מען פֿרוידס ווערק לייענען גאָר דאָגמאַטיש — בערך אַזוי, ווי אַ תּלמיד אין שול לערנט זיך אויס אַ פּאַראַגראַף, אָדער ווי עמעצער לערנט אויסנווייניק ציטאַטן פֿון כּתבֿי־הקודש. דעמאָלט קומט אויף דער נסיון צו זאָגן: „נו, אָט האָט פֿרויד שוין דערקלערט, וואָס איז סעקסואַליטעט. זי איז פּונקט אַזאַ — און שוין“.

אָבער דאָס וואָלט באמת געווען דער גאַנצער היפּוך פֿונעם גײַסט פֿון פֿרויד אַליין. דער עכטער פֿרויד האָט בעצם געזאָגט עפּעס אַנדערש: שטעלט קיין מאָל ניט אָפּ דעם אַנאַליז. ווי נאָר אַ מענטש הערט אויף צו אַנאַליזירן — זיך אויסצוקלאָרן אין דעם, וואָס קומט פֿאָר אין זײַן אומבאַוווּסטזיניקן, — הייבט ער אָן צו פֿאַרלירן דעם פֿאַרשטאַנד פֿון זיך אַליין. דאָס לעבן ענדערט זיך דאָך כּסדר, עס ענדערן זיך די דערפֿאַרונגען, עס קומען צו נײַע איבערלעבונגען. און דאָס, וואָס איז נאָך נעכטן געווען אומבאַוווּסטזיניק, קען זיך הײַנט באַווײַזן אַנדערש. דערפֿאַר האָט פֿרויד למעשה גערופֿן, מע זאָל זיך ניט באַרויִקן מיטן געדאַנק, אַז מיר ווייסן שוין אַלץ: וועגן זיך, וועגן מענטשן, וועגן דער וועלט, וועגן ליבע, סעקסואַליטעט אָדער דעם זין פֿון לעבן. דווקא דערין, לויט מײַן מיינונג, ליגט זײַן כּוח.

אַ מאָל האָבן זײַנע תּלמידים אָדער אָנהענגער — אפֿשר פֿון פּראַקטישע חשבונות — געפּרוּווט פֿאַרוואַנדלען דעם פּסיכאָאַנאַליז אין אַ שטרענגערער סיסטעם, כּמעט אין אַ דאָגמע. אַזוי איז מסתּמא גרינגער אים „פֿאַרקויפֿן“ ווי אַ געוויסן אינטעלעקטועלן פּראָדוקט.

אָבער אַז מע קוקט אויף פֿרויד אַליין, איז ער גיכער געווען אַן אינטעלעקטועלער רעוואָלוציאָנער. אַ מענטש, וואָס שטעלט אונדז אין אַ דערוואַקסענער פּאָזיציע: צווינגט אונדז כּסדר צו שטעלן פֿראַגעס און ווידער און ווידער איבערצופּרוּוון אונדזער אייגענעם פֿאַרשטאַנד פֿון זיך און פֿון דער וועלט.

„פֿרויד — דאָס איז must read“: ווי אַזוי צוצוגיין הײַנט צו זײַנע טעקסטן

יעליזאַוועטאַ צאַרעהראַדסקאַ: ווי אַזוי איז בעסער זיך צו באַקענען מיט זיגמונד פֿרויד: גלײַך לייענען זײַנע ווערק, צי זיך ווענדן צו די, וואָס האָבן זיי שוין געלייענט, דורכגעטראַכט און לייגן פֿאָר זייערע אייגענע אינטערפּרעטאַציעס? וואָס פֿאַר אַן עצה וואָלט איר געגעבן?

וואַדים מענזשולין: דרכים זײַנען דאָ פֿאַראַן אַ סך, און יעדער קען אויסקלײַבן זײַן אייגענעם. אָבער לויט מײַן מיינונג לוינט זיך פֿאַר אַ מענטשן מיט אַ הומאַניטאַרער בילדונג כאָטש זיך צו באַקענען מיט פֿרויד ווי מיט אַ ליטעראַרישן פֿענאָמען — איבערצולייענען כאָטש איין ווערק זײַנס.

למשל, „די טײַטשונג פֿון חלומות“ — אַ זייער אומפֿאַנגרײַך ווערק, אָבער ס׳זײַנען פֿאַראַן אויך שפּעטערע, מער סאָציאַל־קולטורעלע טעקסטן: „דער איך און דאָס עס“, „די אומצופֿרידנקייט מיט דער קולטור“, „מאַסן־פּסיכאָלאָגיע און דער אַנאַליז פֿונעם מענטשלעכן איך“, „משה און דער מאָנאָטעיִזם“. מע קען זיי לייענען אַפֿילו גיכער „צום פֿאַרזוכן“ — כּדי צו פֿאַרשטיין, אַז אַזאַ אינטעלעקטועלע ליטעראַטור איז געווען אויף דער וועלט.

ס׳זײַנען אויך פֿאַראַן פֿריִערע טעקסטן, געבויט אויף קלינישע פֿאַלן — למשל, די געשיכטע פֿון דאָראַ אָדער פֿון פּאַנקעיעוו. אין דעם זין איז פֿרויד גיכער must read: כאָטש איין ווערק לוינט זיך איבערצולייענען. דערצו איז פֿאַראַן אַ קורצע ווערסיע פֿון „די טײַטשונג פֿון חלומות“ — דער אַרטיקל „וועגן חלום“, וואָס קען זײַן אַ גוטער אַרײַנפֿיר.

אַז אָבער אַ מענטש וויל זיך פּראָפֿעסיאָנעל פֿאַרנעמען מיט פּסיכאָאַנאַליז, ווערן אַ סערטיפֿיצירטער אַנאַליטיקער — דערפֿאַר זײַנען פֿאַראַן פֿאַרשידענע אינסטיטוטן, מיט פֿעסטגעשטעלטע פּראָצעדורן און עטאַפּן פֿון לימוד.

אויב ס׳גייט אָבער וועגן זעלבסט־אַנאַליז, דאָס הייסט, וועגן אַ פּרוּוו זיך אויסצוקלאָרן אין דער אייגענער פּסיכיק, וואָלט איך ניט געראָטן דאָס צו טאָן נאָר לויט פֿרוידס ביכער. אַזאַ וועג פֿאָדערט אַ וועגווײַזער — אַ סערטיפֿיצירטן פּסיכאָאַנאַליטיקער, וואָס קען ווערן אַ פֿאַרמיטלער אין דעם דאָזיקן פּראָצעס.

די דאָזיקע פּובליקאַציע איז צוגעגרייט געוואָרן אין ראַם פֿון אַ פּאַרטנערשאַפֿט־פּראָיעקט מיט אונעסקא, מיט דער פֿינאַנציעלער שטיצע פֿון אייראָפּעיִשן פֿאַראיין. פֿאַרן אינהאַלט טראָגט „הראָמאַדסקע ראַדיאָ‟ די איינציקע אחריות, און ער שפּיגלט נישט דאַווקע אָפּ די מיינונגען פֿון אונעסקא אָדער פֿונעם אייראָפּעיִשן פֿאַראיין.